Thailand Web Stat Truehits.net
หน้าหลัก > สุขภาพร่างกาย > น้ำนม คุณค่าของน้ำนม

น้ำนม คุณค่าของน้ำนม

จำนวนคนดู 784 คน | เผยแพร่เมื่อ 21 พ.ค. 2558 เวลา 16:37 น.

น้ำนม เป็นอาหารที่สำคัญอย่างหนึ่ง โดยเฉพาะทารกต้องพึ่งนมของแม่หรือของสัตว์เป็นอาหารตลอดมาจนกว่าจะเติบโต พอที่จะกินอาหารอย่างอื่นได้ จึงตจะหย่านมหรือลดจำนวนนม แล้วเปลี่ยนเป็นอาหารอย่างอื่นแทนต่อไป แต่ถึงแม่เติบโตตลอดมาจนกระทั่วเป็นผู้ใหญ่ นมก็ยังใช้เป็นอาหารที่จะช่วยเสริมอาหารอย่างอื่น ๆ ด้วย บางคนยังดื่มนมเป็นประจำเรื่อยไป แต่บางคนหรือบางชาตินิยมใช้นมเพียงส่วนประกอบที่ผสมกับเครื่องดื่มหรืออาหารบางชนิดเท่านั้น อย่างไรก็ตามนมก็ยังมีส่วนเกี่ยวข้องอยู่กับอาหารและชีวิตของคนเราอยู่เสมอ

แม้ว่าเมืองไทยเราจะไม่ถึงกับนิยมดื่มนมกันเป็นประจำทุกมื้อ แต่การนำนมมาผสมลงในเครื่องดื่มและอาหารต่าง ๆ นั้นเราก็นิยมกันมากขึ้นตามลำดับ ในระหว่างที่ทุกครั้งมีข่าวเกี่ยวกับการที่จะมีการขึ้นราคานมที่ผลิตออกมาจำหน่ายในท้องตลาด นับว่าเป็นข่าวที่ทำให้ตลาดและคนเราทั่วไปส่วนมากเกิดความวิตกและเดือดร้อนใจอยู่มาก เมื่อนมเกิดเป็นข่าวขึ้นมาเช่นนนี้ จึงใคร่ถือโอกาสพูดถึงเรื่องอาการจำพวกนมในแง่ของคุณค่าทางอาหารไว้บ้างสักเล็กน้อย เพื่อเป็นความรู้และจะได้พิจารณาในการเลือกใช้ให้เหมาะสมได้ต่อไปพอควร

นมเป็นอาหารสำคัญอย่างหนึ่ง คนหรือสัตว์จำพวกเลี้ยงลูกด้วยนมนั้น นับแต่เกิดมาก็ต้องพึ่งนมนี้ก่อนที่จะกินอาหารอย่างอื่นได้ สำหรับคนเราอาจเลี้ยงลูกตนด้วยนมแม่เองหรือจากนมของสัตว์ ซึ่งโดยมากก็มักจะเป็นพวกนมวัวมากกว่านมสัตว์อย่างอื่น นมไม่ใช่จะเป็นอาหารที่ดีแต่เฉพาะสำหรับทารกหรือเด็ก แต่ยังเป็นอาหารที่ดีสำหรับผู้ใหญ่อีกด้วย เรียกได้ว่านมเป็นอาหารได้ดีสำหรับคนทุกอายุ

น้ำนม


นอกจากนมสดที่ทราบกันดีแล้ว ยังมีพวกนมกระป๋อง นมผงนมประเภทต่าง ๆ ที่ผลิตออกมาจำหน่ายในท้องตลาด ซึ่งแต่ละอย่างนั้นไม่เหมือนกัน ต่างก็จะมีคุณค่าในด้านอาหารแตกต่างกันไป

โดยทั่วไปแล้ว นมจะมีส่วนเป็นน้ำอยู่ราว ๆ ร้อยละ 87 นอกนั้นจะเป็นส่วนที่ประกอบด้วยพวกโปรตีน คาร์โบไอเดรต ไขมัน เกลือแร่ และวิตามินต่าง ๆ รวมกันอยู่ นมจึงเป็นอาหารที่มีส่วนประกอบของอาหารที่ร่างกายต้องการอยู่แทบทุกชนิด แสดงว่าธรรมชาติได้สร้างสรรค์ให้น้ำนมคนหรือสัตว์มีคุณค่าทางอาหารทุกอย่าง พอดีจะใช้ในการเลี้ยงลูกให้เจริบเติบโตได้ และมีคุณสมบัติเหมาะที่จะใช้เป็นอาหารได้เป็นอย่างดี

โปรตีนในนม จะมีอยู่จำนวนมาก และยังเป็นโปรตีนชนิดที่จำเป็นและร่างกายต้องการด้วย โปรตีนนั้นก็มีอยู่หลายชนิด แต่ที่สำคัญและมีมากกว่าชนิดอื่นนั้นได้แก่โปรตีนที่เรียกว่า เคซีน

คาร์โบไอเดรตในนมเป็นพวกน้ำตาลแลคโตส ซึ่งก็นับได้ว่ามีพอเพียงต่อความต้องการของร่างกาย

ไขมันที่มีอยู่ในนมนั้น จะรวมกันอยู่ในลักษณะเป็นไขมันเม็ดเล็ก ๆ และมีวิตามิน เอ และวิตามิน ดี ละลายตัวอยู่ในไขมันนั้นด้วย

พวกเกลือแร่ จะมีพวกแคลเซียม แมกนีเซียม โพแทสเซียม โซเดียม ฟอสฟอรัส คลอรีน กำมะถัน และเหล็ก เกลือแร่ที่สำคัญในนมก็คือ แคลเซียน ซึ่งจะช่วยให้กระดูกและฟันเจริญแข็งแรง

สำหรับวิตามินนั้น นมจะมีวิตามินอยู่อย่างพร้อมเพรียง ที่มากที่สุดก็วิตามินเอ และวิตามินบี 2 นอกจากนั้นก็จะมีวิตามินบี 1 วิตามินดี และวิตามินอี อยู่มากเหมือนกัน ส่วนวิตามินซี นั้นมีอยู่บ้าง

ทุกคนคงจะได้ยินคำว่าครีม อาจมีที่ไม่ทีทราบว่าครีมของนม นั้นคือส่วนไหน ครีมของนม นั้นก็หมายถึง ตัวไขมันในนมนั่นเอง เราอาจแยกเอาครีมออกมาจากนมได้โดยการเอานมมาตั้งทิ้งไว้ ส่วนไขมันที่เป็นครีมจะลอยตัวขึ้นมาอยู่บนส่วนผิวนม หรืออาจจะแยกครีมออกจากนมได้โดยการนำเอานมไปใส่ในเครื่องปั่น ทำให้ภาชนะที่ใส่นมไว้นั้นหมุนรอบตัวด้วยแรงเหวี่ยงสักพักหนึ่ง ไขมันจะแยกตัวออกมาจากนมเป็นครีมลอยอยู่เหนือผิวนม และถ้าต้องการจะเอาไขมันออกจากนมแล้วก็อาจช้อนหรือแยกออกไปเสียได้

ถ้าหากเทียบคุณค่าทางอาหารกับอาหารประเภทอื่น สำหรับนมนั้นนอกจากจะมีธาตุอาหารทุกอย่างตามที่ร่างกายต้องการแล้ว จำนวนของโปรตีนก็มีอยู่เป็นจำนวนมากและเป็นโปรตีนชนิดมีคุณค่าสูงด้วย เกลือแร่และวิตามินก็มีอยู่เป็นจำนวนมาก และไขมันในนมเองยังย่อยได้ง่ายอีกด้วย จึงนับได้ว่านมเป็นอาหารที่ดีกว่าประเภทอื่น

สารอาหารในน้ำนม


เคยมีผู้ทดลองเลี้ยงดูเด็กเพื่อจะทราบถึงคุณประโยชน์ของนมกับอาหารอย่างอื่นได้แบ่งเด็กออกเป็น 2 พวก จำนวนเท่า ๆ กัน พวกหนึ่งให้การเลี้ยงดูโดยให้ตามอาหารปกติ และให้อย่างถูกต้องสมบูรณ์ อีกพวกหนึ่งให้อาหารตามปกติแต่เพิ่มนมให้เป็นอาหารด้วยปรากฏว่าเด็กพวกหลังซึ่งได้รับนมเพิ่มด้วยนั้นเติบโตเร็ว น้ำหนักเพิ่มมาก ตัวโต สูงใหญ่ แข็งแรง แจ่มใสร่าเริง และขยัยขันแข็งดีกว่าพวกแรงที่ไม่ได้รับนมเพิ่มด้วย

พูดถึงแต่ด้านดีของนมมาแล้ว อยากพูดถึงด้านเสียที่อาจเกิดจากไว้บ้าง นมวัวสดหรือพูดง่าย ๆ ว่านมดิบ ซึ่งรีดมาไว้จากแม่วัวใหม่ ๆ นั้น อาจย่อยยากสักหน่อย โดยเฉพาะทารกที่เลี้ยงด้วยนมดิบ เพราะโปรตีนในนมนั้นเป็นเม็ด ๆ ที่ค่อนข้างใหญ่ แต่ถ้าหากต้มให้โปรตีนสลายตัวเป็นเม็ดเล็กลงจะย่อยได้ง่ายขึ้น เรื่องที่จะต้องระวังมากก็คือนมที่ได้มาจากแม่วัวเป็นโรคโดยเฉพาะวัณโรค ซึ่งจะทำให้เกิดวัณโรคทางเดินอาหารได้เมื่อดื่มเข้าไป ความสกปรกจากการรีดนม มือผู้รีดนม เต้านมวัว ภานะรองรับนมเหล่านี้อาจมีพวกแบคทีเรียต่าง ๆ ที่เป็นอันตรายต่อร่างกายตกไปอยู่ในนม และนมนั้นเป็นอาหารอย่างดีที่จะทำให้แบคทีเรียเจริญเติบโตได้รวดเร็วด้วย การนำมาดื่มโดยไม่ได้ทำการฆ่าเชื้อเสียก่อน ย่อมเกิดผลร้ายได้ง่ายอย่างยิ่ง การดื่มนมที่มีจำหน่ายตามท้องตลาดจึงควรจะระมัดระวังอย่างยิ่งที่จะเลือกดื่มจากโรงงานผลิตนมที่ดีและระวังในการที่จะให้ความปลอดภัยแก่ประชาชนอย่างดีที่สุด มีการทำลายเชื้อและการบรรจุขวดหรือภาชนะอันถูกต้องด้วยสุขลักษณะที่จะทำให้ผู้ดื่มได้ดื่มนมอันมีคุณค่าจริง ๆ ด้วย

นอกจากนมสด ตามท้องตลาดจะมีอาหารประเภทนมนี้จำหน่ายอยู่หลายชนิดทั้งชนิดเป็นผง เป็นน้ำ หรือทำให้ข้น แต่ละชนิดนั้นแตกต่างกันไป ซึ่งผู้จะซื้อมาใช้ควรจะได้เข้าใจถึงความแตกต่างบ้างพอควร ที่ขวด ที่กระป๋อง หรือที่ภาชนะใส่นมนั้นจะมีบอกถึงชนิดของนมไว้ให้ทราบ เสียดายอยู่ที่นมบางประเภทเราไม่มีภาษาไทยใช้เรียกโดยเฉพาะ ผู้ซื้อมาใช้ควรจะต้องอ่านดูให้แน่ด้วยก่อนซื้อ

นมผงเลี้ยงทารกนั้น จะเป็นนมที่นำเอามาระเหยเอาส่วนน้ำออกไปจนหมดคงเหลือส่วนเป็นผงอยู่ เวลาจะใช้เลี้ยงทารกก็เพียงการเติมน้ำลงไปตามสูตรผสม ซึ่งส่วนมากมักจะผสมตามอัตราส่วนนมผง 1 ช้อนโต๊ะ ต่อน้ำ 2 ออนซ์ แต่นมผงพวกนี้จะต้องดูให้ดีว่าที่ป้ายไม่ได้เขียนคำว่า “สคิมมิ้ลค์” (Skimmed Milk) เอาไว้ ถ้ามีคว่า “สคิมมิ้ลค์” อยู่ ก็ไม่เหมาะสำหรับเลี้ยงทารก เนื่องจากเป็นนมผงเอาไขมันออก เหมาะแต่เฉพาะทารกที่ย่อยไขมันไม่ได้ หรือในรายที่แพทย์แนะนำเท่านั้น

นมซึ่งมีคำว่า “โฮโมจีไน้ส์ มิลค์” (Homogenised Milk) ติดอยู่ด้วยที่ขวด หมายถึงน้ำนมที่ได้ทำให้ไขมันแตกตัวเป็นเม็ดเล็กมาก จะไม่มีส่วนครีมแยกตัวออกมาจากนม และทำให้ย่อยได้ง่ายยิ่งขึ้น

นมที่มีคำว่า “สคิมมิ้ลค์” (Skimmed Milk) ติดอยู่ที่ป้าย อาจเป็นชนิดน้ำหรือผงก็ได้ หมายถึง นมที่ได้เอาไขมันออกจนหมดแล้ว เหมาะสมรับผู้ที่ไม่ต้องการได้อาหารไขมัน หรือสำหรับทารกที่ย่อยไขมันได้ไม่ดี

นมที่มีคำว่า “อีแว้ปปอเร้ทเต็ด มิ้ลค์” (Evaporated Milk) พวกนี้เป็นพวกนมกระป๋อง มักเรียกกันง่าย ๆ ว่า “นมสดกระป๋อง” พวกนี้เป็นนมที่นำมาทำให้น้ำระเหยออกไปเสียจนเหลือนมอยู่ครึ่งหนึ่งหรือ 2 ใน 5 ส่วน เป็นการทำให้นมข้นขึ้นมาเล็กน้อยนั่นเองนมพวกนี้ย่อยง่าย และถ้าอยู่ในกระป๋องโดยไม่เปิดทิ้งไว้แล้วจะอยู่ได้นานเดือน โดยไม่ต้องแช่เย็น อาจนำมาใช้เลี้ยงทารกได้โดยเติมน้ำเท่าตัวก่อนที่จะให้ เพื่อให้นมนั้นกลับมีสภาพเท่ากับนมสดเดิม

นมที่มีคำว่า “โปรตีน มิ้ลค์” (Protein Milk) เป็นพวกนมที่มีพวกโปรตีนอยู่เป็นส่วนมาก เหมาะสำหรับทารกที่ทนพวกไขมันไม่ได้ และในทารกที่ควรได้โปรตีนเพิ่มขึ้นมาก ๆ

สำหรับพวกนมข้นหวาน พวกนี้จะเป็นนมที่เติมน้ำตาลลงไป แล้วทำให้นมข้นขึ้น จะมีส่วนประกอบเป็นน้ำตาลเสียร้อยละ 45 มีเนื้อนมแท้ ๆ ไม่เกินร้อยละ 30 นอกนั้นที่เหลือเป็นส่วนน้ำ นมข้นหวานไม่ว่าชนิดไหน ไม่เหมาะในการเลี้ยงทารกอย่างยิ่ง เมื่อนำมาผสมน้ำแล้วจะได้ไขมันและโปรตีนน้อยเต็มที นมข้นหวานเหมาะสำหรับใช้ชงน้ำชา กาแฟ เครื่องดื่ม ทาหรือจิ้มขนมปัง หรือทำเป็นขนมหวานอย่างอื่นเท่านั้น พูดง่าย ๆ ว่านมขันหวานไม่เหมาะสำรหับทารกเลย เหมาะสำหรับผู้ใหญ่เท่านั้น

พวกเนยนั้นก็ผลิตมาจากนมเหมือนกัน เนยก็คือส่วนไขมันของนม ที่นำมาทำให้อยู่ในสภาพข้นขึ้น ส่วนเนยแข็งนั้นทำมาจากไขมันของนม แต่มีกรรมวิธีพิเศษ โดยจะมีโปรตีน ไขมัน พร้อมทั้งเกลือแร่รวมอยู่ด้วย ในด้านคุณค่าทางอาหาร เนยจึงมีเพียงไขมันอย่างเดียว ส่วนเนยแข็งจะได้คุณค่าทางอหารซึ่งมีไขมัน โปรตีนและเกลือแร่บางอย่างด้วย

สำหรับนมเปรี้ยว ก็คือ พวกนมที่นำมาทำเป็นพิเศษ โดยการเติมเชื้อที่ทำให้เกิดเป็นกรดขึ้นในนมนั้น นมพวกนี้จะมีไขมันลดน้อยลง และมีกรดที่เกิดขึ้นเป็นพวกกรดแลคติค ซึ่งกรดนี้จะทำให้โปรตีนสลายตัวมี
อนุภาพเล็กลง ดังนั้นพวกนมเปรี้ยวนี้ถ้าหากทำสะอาดประณีตและถูกวิธีจริง ๆ แล้ว ก็นับว่าดีกว่านมสดธรรมดาที่ย่อยได้ง่าย และจะไม้ท้องเสียจากนม ซึ่งมักจะเป็นได้ง่ายในเมื่อดื่มนมสดธรรมดา

นมเปรี้ยวที่ดีนั้นจะสังเกตลักษระได้ว่า นมนั้นมีกลิ่นและรสชวนดื่ม มีลักษณะคล้าย ๆ กับเป็นครีมที่ข้นและเป็นเนื้อเดียวกัน ไม่มีเป็นเม็ด ๆ หรือรวมตัวกันเป็นก้อน ๆ วางทิ้งไว้ก็ไม่เกิดการตกตะกอนหรือแบ่งเป็นชั้น ๆ ถ้าหากในนมเปรี้ยวนี้มีเชื้อแบคทีเรียตกเข้าไปอยู่ด้วยหรือเพราะการทำไม่สะอาดดีพอลักษณะดังกล่าวจะเปลี่ยนไป จะมีกลิ่นรสเหมือนนมบูด ถ้าเป็นเช่นนั้นก็ไม่ควรดื่ม

สำหรับนมวัว นมแพะ หรือนมควายนั้น จำนวนของโปรตีนมีมากกว่านมคน ดังนั้นการที่จะนำเอานมที่รีดได้จากสัตว์พวกนี้มาเลี้ยงทารก ควระต้องมีการผสมเป็นพิเศษ อย่างน้อยก็ต้องมีการเติมน้ำให้เท่าตัว เพื่อให้โปรตีนน้อยลง และเพื่อย่อยง่ายขึ้น ส่วนนมควายนั้นไขมันค่อนข้างจะมีมากกว่านมวัวหรือนมแพะเกือบเท่าตัว อาจไม่เหมาะสำหรับทารกที่ย่อยอาหารไขมันได้ไม่ดี

ถ้าคิดเทียบระหว่างนมวัวกับนมแพะแล้ว จำนวนอาหารและพลังงานที่ได้จากอาหารไม่แตกต่างกันนัก แต่คนส่วนมากไม่นิยมดื่มนมแพะก็เนื่องจากถ้าการรีดนมไม่ดีพอทำให้มีกลิ่นแพะซึ่งไม่ชวนให้ดื่ม แต่เมื่อพูดถึงส่วนดีแล้ว นมแพะจะดีกว่านมวัวตรงที่ปราศจากเชื้ดวัณโรค ซึ่งอาจพบได้มากในนมวัว

ถ้าหากจะคิดเทียบระหว่างนมคนกับนมสัตว์ ในการเลี้ยงทารกแล้ว อย่างไหนจะให้คุณค่าดีกว่ากัน ก็คงไม่มีปัญหาเลยว่า ธรรมชาติได้สร้างสรรค์น้ำนมของสัตว์แต่ละพันธุ์มาเพื่อให้เหมาะต่อการเลี้ยงลูกของตัว ในคนเรานมมารดาย่อมมีคุณค่าและมีอิทธิพลต่อชีวิตของลูกคนอย่างไม่ต้องสงสัย

ความเห็น 0 รายการ


บทความที่เกี่ยวข้อง